Spawanie od dekad kojarzy się z intensywnym światłem, wysoką temperaturą i ryzykiem poparzeń. W przypadku klasycznych metod - MIG/MAG, TIG czy MMA - zasady bezpieczeństwa są dobrze znane i oswojone. Coraz częściej jednak w zakładach produkcyjnych i warsztatach pojawia się spawanie laserowe, które dla wielu osób nadal brzmi jak coś nowego i nie do końca rozpoznanego.

Naturalnie pojawia się pytanie: czy spawanie laserowe jest bezpieczne i jak przygotować stanowisko pracy, aby nie narażać operatora ani otoczenia?

Czy spawanie laserowe rzeczywiście jest bezpieczne?

Jak każda technologia spawalnicza, również spawanie laserowe niesie ze sobą określone zagrożenia. Najczęściej mówi się o ochronie wzroku - i słusznie. Zarówno podczas spawania łukowego, jak i pracy z laserem, mamy do czynienia z bardzo intensywnym światłem oraz rozgrzanym jeziorkiem metalu.

Różnica polega jednak na charakterze promieniowania. W klasycznych spawarkach dużym problemem jest promieniowanie UV. W spawaniu laserowym jego udział jest znacznie mniejszy, natomiast pojawia się silne promieniowanie podczerwone, czyli tzw. niewidzialne ciepło. Z tego względu oczy nadal wymagają ochrony, choć stopień zaciemnienia filtrów bywa niższy niż przy spawaniu łukowym.

W praktyce oznacza to, że spawanie laserowe może być bezpieczne, pod warunkiem stosowania właściwych zabezpieczeń i rozsądnej organizacji pracy.

Mniej odprysków, mniej ciepła, większy komfort

Jedną z cech, które szybko zauważają operatorzy, jest niewielka ilość odprysków. Spawarki laserowe praktycznie nie generują iskier znanych ze spawania MIG/MAG czy elektrodą otuloną. Jeśli już się pojawiają, są małe i mają niewielką energię.

Dzięki temu maleje ryzyko poparzeń skóry, a samo otoczenie pracy jest czystsze i bezpieczniejsze. Dodatkowo do materiału wprowadzane jest mniej ciepła, więc elementy po spawaniu szybciej stygną i rzadziej dochodzi do przypadkowego kontaktu z rozgrzanym metalem.

Opary spawalnicze i drogi oddechowe

Ważnym aspektem bezpieczeństwa są również opary. W porównaniu do spawania łukowego, spawanie laserowe generuje ich wyraźnie mniej. Ma to szczególne znaczenie przy pracy z materiałami zawierającymi chrom czy nikiel, gdzie długotrwałe wdychanie zanieczyszczeń stanowi poważne zagrożenie zdrowotne.

Nie oznacza to jednak, że wentylacja nie jest potrzebna. Sprawna wymiana powietrza lub system odciągu to nadal element dobrze zaprojektowanego stanowiska spawalniczego.

Stanowisko pracy do spawania laserowego

Bezpieczna praca zaczyna się od odpowiedniego miejsca. Najlepszym rozwiązaniem jest wydzielona przestrzeń lub zamknięta kabina chroniąca przed niekontrolowanym rozchodzeniem się światła lasera. Takie stanowisko często wyposażone jest w blokady, które przerywają pracę urządzenia w momencie otwarcia drzwi.

Nie chodzi tu o tworzenie atmosfery zagrożenia, ale o ochronę wzroku osób postronnych. Światło lasera jest skupione i wraz z odległością traci intensywność, jednak w warunkach warsztatowych groźne mogą być odbicia od błyszczących powierzchni. Dlatego zaleca się stosowanie matowych ścian, osłon i elementów pochłaniających światło.

Bezpieczne spawanie laserem - podstawowe zasady

W praktyce kilka prostych zasad znacząco zwiększa bezpieczeństwo:

• spawaniem powinna zajmować się osoba przeszkolona
• w strefie pracy należy stosować dedykowaną przyłbicę lub okulary ochronne do lasera
• pomieszczenie powinno być dobrze oświetlone, aby ograniczyć rozszerzanie się źrenicy oka
• konieczne jest czytelne oznakowanie strefy laserowej
• dostęp do okularów ochronnych powinny mieć również osoby wchodzące do pomieszczenia

Jaka przyłbica do spawania laserowego?

To jedno z częstszych pytań. Wiele standardowych przyłbic spawalniczych nie jest przystosowanych do pracy z laserem. Ochrona musi być dobrana pod konkretny typ urządzenia i zakres długości fali.

Zgodnie z normą PN-EN 207, przyłbice i okulary do spawania laserowego muszą posiadać odpowiednie oznaczenia i poziom ochrony. Oprócz filtracji światła ważna jest także ochrona skóry twarzy - szczególnie przy pracy z laserami o większej mocy.

Komfort użytkowania również ma znaczenie. Regulacja, wentylacja i dobre dopasowanie sprawiają, że operator może pracować dłużej bez zmęczenia.

Dodatkowa ochrona operatora

Choć ilość odprysków jest niewielka, rękawice spawalnicze, odzież niepalna i odpowiednie obuwie nadal pozostają standardem. Dodatkowo warto zadbać o ochronę dróg oddechowych - czy to poprzez systemy nawiewowe, czy sprawną wentylację stanowiska.

Na koniec - spokojnie i z głową

Wejście w technologię laserową nie musi być trudne ani ryzykowne. Dobrze dobrana spawarka laserowa, odpowiednio przygotowane stanowisko i podstawowe zasady bezpieczeństwa sprawiają, że praca z laserem jest komfortowa i przewidywalna.

Spawanie laserowe nie jest „niebezpiecznym wynalazkiem” - to narzędzie, które przy rozsądnym podejściu daje wysoki poziom bezpieczeństwa i dużą wygodę pracy.